🔊

Isı Gider Paylaşımı Hakkında

Kalorimetre Uygulaması ve Isı Gider Paylaşım Sistemi Nedir?

Merkezi sistemde ısıtma, soğutma ve sıcak su giderlerini adil olarak paylaştıran sistemdir.

Bilindiği üzere 02.05.2007`de yürürlüğe giren 5627 sayılı “Enerji Verimliliği Kanunu’nun”, 7. Maddesinin C bendi ve geçici 6. Maddesi gereği; 02.05.2012 tarihinden itibaren, 14.04.2008 tarih ve 26847 sayılı “Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve  Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına  İlişkin Yönetmelik”in yayımı öncesinde ruhsat alan,  mevcut merkezi  ısıtma sistemine sahip binalarda; “ısınma maliyetlerinin ısı kullanım miktarına bağlı olarak paylaşımını sağlayan sistemlerin kurulması” artık zorunlu. Sistemin uygulanmasını sağlamayan bina yöneticileri ve kişiler hakkında Kabahatler Kanunu`na muhalefet suçundan cezai işlem uygulanabilecek.

Yasaya göre; çoklu kolon ile merkezi ısıtma sistemine sahip eski binalarda dönüşüm için verilen beş yıllık süre doldu ve 02.05.2012 tarihinden itibaren, ısı pay ölçer kullanılması zorunluluğu başladı. Bu binalarda radyatörlerin daire içerisinde birden fazla olan kolon borularından beslenmesi halinde, tümüne tek tek ısı pay ölçer takılması gerekiyor. Mevcut ısıtma sisteminin, daire içi dağıtım kolektörlü olması halinde ise; gidiş-dönüş su sıcaklığı ile okunan debi üzerinden daire bazında ölçüm yapan kalorimetrenin (ısı sayacı), ana hatla kolektör arasına, yani daire girişine takılması gerekiyor.

Isı pay ölçerlerin yanı sıra yönetmelik gereği bütün radyatörlere termostatik vana takılması zorunluluğu var. Ayrıca termostatik vanaların oluşturacağı hidrolik dengesizlikten dolayı basınca ve debiye göre kendini ayarlayabilen sirkülasyon pompalarının tesis edilmesi gerekiyor ve böylece her bir konutun bireysel ısı harcaması hesaplanabiliyor. Yasanın çıktığı 02.05.2007 tarihinden sonra yapılan merkezi ısıtmaya sahip yeni binalarda ise ruhsat alabilmek için, “ısınma maliyetlerinin ısı kullanım miktarına bağlı olarak paylaşımını sağlayan sistemler”in kurulması şartı beş yıldır aranıyor.

Daire Sıcaklığı 15 Derecenin Altına Düşürülmeyecek

Toplam ısıtma giderlerinin hesaplanmasında; bina bazında merkezi ısıtma yapılıyorsa, yüzde 70`i bağımsız bölümlerin ölçülen ısı tüketimlerine göre paylaştırılacak. Toplam ısıtma giderlerinin yüzde 30`u ise, ortak kullanım mahalleri, sistem kayıpları, asgari ısınma ve işletme giderlerinden kaynaklı ısı giderleri olarak, bağımsız bölümlerin kullanım alanlarına göre paylaştırılacak.

Eğer birden fazla bina da tek merkezden ısıtma (bölgesel ısıtma) yapılıyorsa; yüzde 80`i bağımsız bölümlerin ölçülen ısı tüketimlerine göre paylaştırılacak. Bu durumda toplam ısıtma giderlerinin yüzde 20`si ise; ortak kullanım mahalleri, sistem kayıpları, asgari ısınma ve işletme giderlerinden kaynaklı ısı giderleri, olarak bağımsız bölümlerin kullanım alanlarına göre paylaştırılacak.

Isı pay ölçerler yakıt tüketiminin paylaştırılmasını sağlarken, kalorimetreler tüketimi aritmetik olarak ölçme özelliğine sahiptir. Dolayısıyla ısı pay ölçer kullanıldığında kullanım mahallerine ilişkin bilgilerin doğru girilmesi sağlıklı paylaşım için çok önemli. Daha doğru paylaşım için, yeni binalarda çok sayıda ısı pay ölçer kullanımı yerine, tek kolonlu ve kalorimetreli uygulamalar yapılması en doğru uygulamadır. Bu konuda vatandaşlarımızın bilgilendirilmesi ve konunun öneminin anlatılması gerekmektedir.

Yasa gereği dairesini kullanmayanların, radyatör vanalarını tamamen kapatmaları ya da ödeme yapmamaları mümkün değil. Kullanılmayan dairelerde, mahal sıcaklığının 15 derecenin  altına düşürülmemesi zorunlu tutuluyor. Kullanılmayan daire sahiplerinin, ortak alanların ısı gideri ile sabit 15 derece ortam sıcaklığını karşılayacak fatura tutarını ödemesi zorunlu hale geliyor.

Ülkemiz ve dünya enerji kaynaklarının daha ekonomik kullanımı, bunların çevreye olan olumsuz etkilerinin asgari seviyeye indirilmesi, insanlığın geleceği açısından hayati öneme sahiptir. Enerji konusunda dışa bağımlı bir ülke olan Türkiye`de, dışarıdan aldığımız petrol ve doğal gazdan elde ettiğimiz enerjinin yüzde 20‘sini ulaşımda, yüzde 42‘sini sanayide, yüzde 38‘ini bina ısıtmasında kullanıyoruz.  Merkezi sistemli binalarda kalorimetre veya ısı pay ölçer uygulamasına tam olarak geçildiğinde bu rakam üzerinden yılda yaklaşık yüzde 40 tasarruf yapılması hedefleniyor.

Binalarda yüksek verimli kazan ve mantolama gibi ısı yalıtımı süreçleri tamamlanmadan, ısı pay ölçer veya kalorimetre kullanımının enerji verimliliği açısından beklenen tasarrufu sağlaması, tartışmalı bir konudur. Sistem kurulumu ve işletme giderleri maliyetleri azımsanamayacak rakamlarda olan, bu nedenle toplam enerji ödemelerinin azalmayacağını düşünen vatandaşın, bu tür yatırımları desteksiz yapması beklenmemelidir. Isı yalıtımı ve enerji verimliliği uygulamalarında bütünlüklü politikalar izlenmesi, cihazların alınması ve takılması esnasında oluşacak maliyetlerin karşılanmasında vatandaşa finansman desteği, taksitlendirme gibi seçenekler sunulması gerekmektedir. Uygulamaya geçişteki sıkıntıları cezai işlemlerle değil, vatandaşı destekleyerek çözmek,  sosyal devletin temel görevidir.

Kalorimetre (Isı Sayacı) Nedir?

Sıcaklık , bir cismin sıcaklığının ya da soğukluğunun bir ölçüsüdür. Bir sistemin ortalama moleküler kinetik enerjisinin bir ölçüsüdür. (1)Isı, belirli sıcaklıktaki bir sistemin sınırlarından, daha düşük sıcaklıktaki bir sisteme, sıcaklık farkı nedeniyle transfer edilen enerjidir. Isı da iş gibi bir enerji transfer biçimidir. Isı sistem sınırlarında ve geçiş hâlinde iken belirlenebilir. Her ikisi de birer eğri fonksiyonudurlar. Bir başka deyişle, ısı ve iş geçiş hâlindeki enerjilerdir. Isı sıcak bir maddenin soğuk maddeye ilettiği sıcaklığı sağlayan bir enerji türüdür.(2)Isı sayacı ise aktarılan bu enerjinin ölçüldüğü cihazdır. Kullanım yeri genellikle, ısı transferi yapan cihazların ödemeye esas teşkil edecek şekilde tüketim değerlerinin belirlenmesidir.
Binalarda yaygın olarak kullanılması Binalarda Enerji Verilmiliği Kanunu’ndan(3) sonradır.Isıtma ve soğutma sistemlerinde tüketilen ısı miktarının ölçülmesinde kullanılan cihazlardır. Merkezi ısıtma sistemine sahip, tesisat yapısı kolektörlü (mobil) sistemlerde kullanılır.Isı sayacı, harici ve dâhili (kompakt sayaçlarda gövde üzerindedir) sıcaklık sensorları ile gidiş sıcaklığını ve dönüş sıcaklığını ölçerek arasındaki farkı  hesaplar. Aynı zamanda geçen debiyi de anlık olarak ölçerek tüketilen enerjiyi bulur.Isı sayaçları üç ana bileşenden oluşur.Debimetre: Dairenin radyatörlerinde dolaşan ısıtma suyu miktarını ölçer.
Sıcaklık Sensor Çifti: Isıtma suyunun daireye girmeden önceki sıcaklık değerini ve radyatörlerde dolaştıktan sonra daireden çıkış sıcaklık değerini ölçer.
Hesaplama Ünitesi: Tüketilen ısı miktarını hesaplar ve geçmiş dönem tüketim miktarlarını hafızasında saklar.(1)http://tr.wikipedia.org/wiki/S%C4%B1cakl%C4%B1k
(2)http://tr.wikipedia.org/wiki/Is%C4%B1

Isı Sayaçlarının Çalışma Prensibi

Isı sayaçlarında iki adet sıcaklık sensörü bulunur. Bunlardan bir tanesi sayacın üzerine dolayısıyla dönüş hattına takılır. Diğeri ise termokuple girişli sensör vanası aracılığıyla gidiş hattına takılır. Böylece bağımsız bölüme giren ve çıkan ısıtma suyunun sıcaklık farkı hesaplanır. Isı sayacının flowmetresi tarafından hesaplanan su miktarı ile sıcaklık farkı formülize edilerek bağımsız bölümün enerji tüketimi hesaplanmış olur.

  

Kalorimetre Sistemine Geçişte Dikkat Edilecek Hususlar

1- Isıtma sisteminize uygun debi ve çapta kalorimetre seçimi yapılmalıdır. Gereğinden büyük nominal debi, yada çapta seçilen kalorimetre ölçüm sonucunda çok büyük hatalar çıkmasına sebep olabilir. Minimum debisi yüksek bir kalorimetre kullanılıyor ise istemde kullanılan enerjinin bir kısmı hesaplanamayabilir .

2- Otomasyon sisteminin ne olacağı planlanarak ona uygun tipte bir kalorimetre seçimi yapılkmalıdır. Kablo çekmeye uygun yada mevcut kablolama var ise kablolu MBUS sistemli bir kalorimetre uygun olacaktır. Eğer kablo yok ise yada kablolama imkanı olmayacak ise bu durumda Wireless MBUS sistemine sahip bir kalorimetre seçimi daha uygun olacaktır.

3- Seçeceğiniz kalorimetre EN1434 standartlarında olmalı , MID yani geçerli ölçü aletleri direktifine uygun olarak CE işareti taşımalıdır. Ayrıca üreticinin onaylı sertifika sahibi olduğu araştırılarak alım yapılmalıdır.

4-  Kalorimetre montajı yapılırken , kalorimetrenin önüne ve arkasına kapama vanası ve girişten önce filtre konulması çok önemlidir. Aksi halde kalibrasyon işlemi gerektiğinde sayacın sökülmesi mümkün olmayabilir yada sistem içerisindeki pisliklerden dolayı kalorimetreler tıkanabilir.

Pislik Tutucunun Önemi

Borularda kalan tesisat artıkları (kaynak artıkları, keten artıkları vb.) sayaçları tıkayacağından, sayacın su girişinden önce kesinlikle pislik tutucu takılmalıdır. Sayacın su çıkışından sonra da pislik tutucu kullanılması sayacın ömrünü uzatacaktır ve firmamız tarafından tavsiye edilmektedir. Sayaçların doğru çalışabilmesi için pislik tutucuların belirli aralıklarla temizlenmesi gerekir.

 

MBUS Sistemi ile Otomasyon Nedir Avantajları Nelerdir?

MBUS sistemi, uygun olan sayaçların tek kablo ve konvertör ile birbirine bağlanmasıdır.

MBUS sistemine takılan tüm sayaçlar bir yazılım ve bilgisayar  vasıtası ile  son derece kolay okunabilir, bilgisayara gelen tüketim değerleri yazılıma o ay ki doğal gaz faturası girilerek paylaştırılabilir. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli olay haksızlık olmaması için paylaştırma yapmadan önce tüm sayaçların  sağlıklı çalıştığından emin olunmasıdır. Bizler yazılımsal olarak akıllı algoritmalar ile en doğru sonuçlara ulaşmaya çalışmaktayız. Eğer arızalı  sayaçlar olduğu düşünülürse o sayaçlar  işaretlenerek o ay ortalamadan ödemesi sağlanır. Arızalı sayaçlar  firmaya haber verilerek değiştirilmesi gerekir

MBUS sisteminde konvertörün arkasına bilgisayar bağlanabileceği gibi bir modem bağlanarak GSM üzerinden uzaktan okunabilir.

M-BUS, TS EN 1434-3 standardına uygun haberleşme protokolüdür ve sayaç bilgilerinin aktarılması için kullanılır.

Merkezi ısıtma, merkezi sıcak su kullanımı ve merkezi soğuk su kullanımı olan yerlerde, tüketim değerlerini ölçen ve M-BUS ara yüzüne sahip sayaçların tek merkezden okunması amaçlı uygulanır. Binaların şaftlarından bir M-BUS iletişim hattı (tek bir hat) çekilir. Tüm sayaçlar M-BUS ana iletişim hattına paralel olarak bağlanır. M-BUS ana iletişim hattı ise tek bir girişle okuma merkezinde bulunan konvertöre bağlanır.

 

M-Bus otomasyonu için frekans kontrollü pompa gerekli midir?

Frekans Kontrollü Pompalar Sirkülasyon Pompası Ne İşe Yarar?
Sirkülasyon pompaları kazandan çıkan ısınma suyunun tüm radyatörlere ulaşması için devir daimi sağlayan elektrikli motorlardır.TRV (Termostatik Radyatör Vanası) Nasıl Çalışır?
TRV radyatöre takılan bir vana ve üzerine takılan bir termostattan oluşur. Termostat üzerinde bulunan skala ile istenilen oda sıcaklığı ayarlanır.  İstenilen oda sıcaklığına ulaşıldığında termostat vanaya bağlı olan pimi iterek vanayı kısar. Oda sıcaklığı istenilen değerin altına düştüğünde pim geri çekilerek vanadan su geçişine izin verilir. Böylece tesisatta TRV kullanılarak enerji verimliliği sağlanmış olacaktır.Sistemde TRV Bulunmuyorsa Sirkülasyon Pompasının Durumu Ne Olur?
Isıtma sistemlerinde TRV kullanılmadığında sirkülasyon pompasının gücü tüm vanaların açık olma ihtimaline göre hesaplanır. Sistemdeki vanaların az bir kısmı kapandığında sistem herhangi bir zarar görmeyecektir. Ancak tüm vanalar  kapatılacaksa basınç çok yükselecek ve sirkülasyon pompasına ya da tesisata zarar verecektir.Sistemde TRV Kullanılıyorsa Sirkülasyon Pompasının Durumu Ne Olur?
TRV’lerde bulunan termostatlar basınç ile açma ya da kısma işlemi yaparlar. Sistemde TRV kullanıldığında, tüm vanalar kapandığında yükselen hat basıncı termomstatın itme basıncından büyük olacağından vanalar açılacaktır. Dolayısıyla basınç dengelenecek sistem ya da pompa zarar görmeyecektir.Frekans Kontrollü Pompa Ne İşe Yarar?
Frekans kontrollü pompalar sistemden dönen suyun basıncı ile sisteme gönderilen suyun basınç farkına göre çalışır. Sistem basıncı düştüğünde devir sayısını azaltarak, sisteme düşük basınçta su gönderir. Sistem basıncı yetersiz kalırsa da devir sayısını arttırarak daha yüksek basınçta su gönderir.Frekans Kontrollü Pompa Kullanılırsa TRV’ler Nasıl Çalışır?
Frekans kontrollü pompa ile sistem basıncı gereken düzeyde olacağından TRV’ler maksimum verimde çalışacaktır. Dolayısıyla enerji verimliliğine katkı sağlayacaktır.Frekans Kontrollü Pompa İle M-Bus Otomasyonu Arasında İlişki Var Mıdır?
M-Bus otomasyonu sistemde kullanılan sayaçların M-Bus aracılığıyla okunması ve fatura paylaşımının yapılması amacıyla kullanılır. Dolayısıyla sirkülasyon pompası ile M-Bus otomasyonu arasında hiçbir bağlantı bulunmamaktadır.

Kalorimetre Çeşitleri ve Avantaj/ Dezavantajları

Kalorimetre Çeşitleri :

Isıtma sistemlerinde kullanılan ve Isı Enerjisini ölçmeye yarayan kalorimetreler temelde 2 farklı mantıkla çalışmaktadır.
Bunlar

1- Mekanik Kalorimetreler
2- Ultrasonik Kalorimetreler

Mekanik kalorimetreler aşağıda resimde anlatıldığı şekilde suyun bir türbine çarparak karşıya geçmesi ve bu esnada türbinin devir sayısının ölçülmesi ile geçen su miktarını ölçmeye yarayan sistemdir .

İki farklı çeşidi vardır. Bunlardan biri singlejet  yani suyun bir noktadan girip bir noktadan sayacı terk ettiği sistemdir. Bir diğeri ise multijet yani suyun birçok noktadan sayaca girip tekrar terk ettği modeldir.

Diğer kalorimetre çeşidi ise ultrasonik kalorimetredir. Ultrasonik kalorimetre de hareketli parça yoktur. Suyun içinde ses dalgalarının geçikmesi ile ölçüm yapılır. Temelde ultrasonik kalorimetre her zaman daha uzun ömürlü ve sağlıklıdır fakat kirli sistemlerde ultrasonik kalorimetrenin ölçüm ile ilgili dezavantajı vardır.

 

Kompakt , Kombine ve Hibrit kalorimetre nedir?

Kalorimetre 3 ana unsurdan oluşur.  Bunlar :

1- Hesaplama Ünitesi
2- Flowmetre
3- Sıcaklık sensörü

Eğer bu 3 usnur ayrı ayrı parçalar halinde ise Kombine kalorimetre , aynı bütün üzerinde yer alıyor ise kompakt kalorimetre denmektedir.
Hibrit kalorimetre ise ısıtma ve soğutmanın aynı hat üzerinden yapılabildiği sistemlerde kullanılır ve hem ısıtma hem de soğutma enerji tüketimini hesaplayabilir.

 Otomasyon Sistemi Avantajları

MBUS sistemine takılan tüm sayaçlar tek kablo üzerinden polarite farkı olmadan son derece kolay  okunabilir, ya doğrudan sayaçtan ya da harici bir merkezi kontrol cihazına
veri aktarımı yapılarak sayaç endeksleri ve buna bağlı olarak da gider paylaşımı yapılır.
Merkezi ısıtma, merkezi sıcak su kullanımı ve merkezi soğuk su kullanımı olan yerlerde, tüketim değerlerini ölçen ve M-BUS ara yüzüne sahip sayaçların tek merkezden okunması amaçlı uygulanır. Binaların şaftlarından bir M-BUS iletişim hattı (tek bir hat) çekilir. Tüm sayaçlar M-bus ana iletişim hattına paralel olarak bağlanır. M-BUS ana iletişim hattı ise tek bir girişle okuma merkezinde bulunan konvertöre bağlanır.

 

Enerji Giderleri Paylaşımı nasıl yapılır

Kalorimetre İle Enerji Giderleri PaylaşımıArtan enerji maliyetlerinin en büyük gider kalemlerinden biri haline geldiği günümüzde, enerjinin verimli kullanılmasını
teşvik edecek ve yürürlükteki kanun ve yönetmeliklere uygun  herkesin sadece kendi kullandığı kadar ödemesini
sağlayacak  bir sistemdir.
Kalorimetre (ısı sayacı) tek kolonlu (yeni binalar)  da ısı giderlerinin paylaştırılması için sadece ilk datanın  alındığı cihazdır.•  5267 sayılı “Enerji verimliliği Kanunu”   ve 26847 sayılı yönetmelik gereği mevcut ve yeni yapılacak birden fazla bağımsız bölüme sahip merkezî veya bölgesel ısıtma sistemli ve sıhhî sıcak su sistemli binalarda, ısıtma ve sıhhî sıcak su giderlerinin, bağımsız bölüm kullanıcılarına nasıl paylaştırılması gerektiğini  usûl ve esasları belirlemektir.  Yönetmeliğe göre;
Merkezi ısıtma sistemlerinin ısı giderleri aşağıdaki hesaplamalara göre paylaştırılır.
Isı sayaçlarının kullanılması durumunda hesaplama:P1 = 0,70 x M x(  S1/St+ S2/St+S3/St+……..Sn/St )
P2 = 0,30 x M x(A1/At )
P = P1  + P2
M: Binanın toplam ısı tüketim tutarı (TL)
P: Bağımsız bölümün toplam tüketim tutarı (TL)
Pır: Bağımsız bölümün ısı sayacına göre tüketim tutarı (TL)
P2: Bağımsız bölümün ortak tüketim tutarı (TL)
S: Bağımsız bölümde bulunan ısı sayacında okunan değer (TL)
St: Binada bulunan bütün bağımsız bölümlerdeki ısı sayaçlarından okunan değerlerin toplamı
A: Bağımsız bölümün kapalı kullanım alanı (m2)
At: Binadaki bağımsız bölümlerin kapalı kullanım alanları toplamını  (m2)Merkezi sıhhi sıcak su sistemlerinde toplam sıhhi sıcak su giderleri, kullanıcıların ölçülen sıcak su tüketimlerine göre paylaştırılır.
Merkezi sıcak su sistemlerinde sıcak su giderlerinin paylaştırılması aşağıdaki şekilde uygulanır.
a) Sıcak su üretimini sağlayan ısıtma sistemi, merkezi ısıtma sisteminden bağımsız olduğu ve sıcak su
sayaçlarının kullanılması durumunda hesaplama:
P1=0.80xMx(S/St) P2 = 0.20xmx(A/At) P = P1 + P2
M: Binanın toplam ısı tüketim tutarı (TL)
P: Bağımsız bölümün toplam tüketim tutarı (TL)
P1: Bağımsız bölümün ısı sayacına göre tüketim tutarı (TL)
P2: Bağımsız bölümün ortak tüketim tutarı (TL)
S: Bağımsız bölümde bulunan ısı sayacında okunan değer (TL)
St: Binada bulunan bütün bağımsız bölümlerdeki ısı sayaçlarından okunan değerlerin toplamı
A: Bağımsız bölümün kapalı kullanım alanı (m2)
At: Binadaki bağımsız bölümlerin kapalı kullanım alanları toplamını (m2)b) Binanın toplam sıhhi sıcak su tüketim maliyetinin (M) hesaplanmasında, sıhhi sıcak su üretimini sağlayan ısıtma sistemi, merkezi ısıtma sistemine bağımlı olduğu durumda; merkezi ısıtma sisteminin payı merkezi sıhhi sıcak su sisteminin tüketimi çıkartıldıktan sonra kalan bütün tüketim miktarıdır. Merkezi sıhhi sıcak su sisteminin yakıt tüketim miktarı (By);  By=1,20xVx(tw-10)      Hu Şeklinde hesaplanır. Bu durumda binanın toplam sıhhi sıcak su tüketim tutarı (M); M= By x F (TL) şeklinde hesaplanır.
Burada;
F: Yakıt birim fiyatı (TL)
By: Merkezi sıcak su yakıt tüketim miktarı (katı ve sıvı yakıtlar için kg, gaz yakıtlar için m3 olarak alınır.)
M: Binanın toplam sıcak su tüketim tutarı (TL)
V: Tüketilen sıcak su hacmi (Lt)
tw: sıcak su sıcaklığı (°C)
HU: Tüketilen yakıtın alt ısıl değeri (katı ve sıvı yakıtlar için kcal/kg, gaz yakıtlar için kcal/m3
olarak Hu değerleri yakıtı sağlayan kuruluşlardan alınır.)

İlgili Diğer Yazılar

error: